سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
16
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى)
مثوبتهم و برّهم . ترجمه : پس معلوم باشد از كتبى كه در اين علم شريف نگاشته شده است برخى از آنها مختصرى است كه در رساندن طالب را به غايت و نتيجه كافى بوده و بعضى ديگر كتاب مبسوط و مفصّلى است كه به واسطه گذشتنش از حدّ نهايت شافى و وافى مىباشد ، بعضى ديگر ايضاحى است كه قواعد مشكل اين علم را حلّ نموده چنانچه در اين فنّ كتبى ديگر نوشته شده كه حاوى بيان و تقريرى است كه مسائل مشكل و معضل اين علم را كه در خفاى از اذهان است آشكار نموده و پرده از رخسارش برمىدارد در اين فنّ مصنّفاتى بوده كه مشتمل است بر تهذيب مسائل بهطورىكه افراد دور از فقيه و عالم را به واسطه اينكه همچون چراغ فروزانى مىباشند به وادى علم و دانش مىرسانند و به ملاحظه نورفشانى و روشن نمودن طرق اين وادى پردههاى ظلمت شكّ و شبهه را از علم شرايع و احكام الهى كنار مىزنند . در بين اين مصنّفات كتبى است كه مباحث و دروس قانعكنندهاى در آن بوده كه ملخّص و حاصل مسائل خلافى و اتّفاقى را متذكّر شده و در آنها مطالب نهائى در افق افكار را با بيانى خالى از حشو و زوائد تذكّر داده شده است . و نيز در زمره اين كتب مسفوراتى است كه مشتمل بر پارهاى از مطالب مهذّب بوده كه در مسائل و احكام اختلافى طالب را نصرت كامل نموده و داراى مدارك و اسانيدى معتبر و معتمد بوده كه از آثار و روايات صحيح اخذ شده و ريشه اختلاف به واسطه آنها از بين خواهد رفت و در بين آنها نيز كتبى وجود دارد كه همچون برگ شاداب در ميان باغى واقع است كه قلبها به واسطه درختان و اشجار آن شاد و مسرور مىگردند و نيز در ميان آنها تصنيفاتى است بسان مرغزار و ميدان سبز و خرّمى از بحث كه به واسطه ارشاد و رهنمودهاى فروع مذكوره آن اذهان و افكار متحيّر مىمانند .